Een serie colleges over Griekse vazen en cultuur

Makron en zijn makkers.

Vaasschilders in Athene 525-475 voor Chr.

 Vals of Echt Echt.

Hebt u wel eens op een vuilnisbak in Amsterdam een Grieks vaasje gevonden dat 2500 jaar oud was? Hebt u ooit verlangd beroemd te worden door een opgraving van iets heel bijzonders? En hebt u toen die oude potjes maar zelf gemaakt en zo in de grond gestopt dat u ze makkelijk kon opgraven?

De mens verlangt grootse ontdekkingen te doen en zelfs de beste antiquair loopt wel eens in de val: hij schaft iets aan voor heel veel geld omdat hij het zo graag één keer in de verkoop wil hebben. Misschien zijn er ook in musea wel voorwerpen die vals zijn maar nooit ontdekt? Wie weet? Hier kunt u in hoofdstuk 3 lezen hoe dat kan.

 

Valse kaft A5v2

3.  Beroemd, berucht

Vervalsers en oplichters zijn niet altijd uit op geld; dikwijls dromen ze van opzienbarende ontdekkingen; het zijn amateur-archaeologen die hopen op de faam van beroemdheden als Schliemann. En als blijkt dat de ontdekkingen niet lukken, fabriceren ze die zelf. Dit gebeurt geregeld, maar ik ga u nu zo'n fantast uit eigen kring beschrijven.
Lang voor de oorlog maakte hij van donkere klei aardige potjes en bekers, in de trant van de beroemde trechterbekers; ze waren nogal slecht gebakken, maar leken goed (ik heb er nog enige in handen gehad). Op de Veluwe groef hij een kort sleufje, en daarachter een ondergronds holletje waarin hij de potjes plaatste en daarna dekte hij alles keurig toe. Na een paar dagen ging hij met getuigen terug en groef van de andere kant het onderaardse holletje met de potjes op. Dit leek allemaal erg overtuigend en hij genoot enige bekendheid. Maar lang kon het niet duren. Een archaeoloog ontdekte de sporen van het ingangssleufje waarlangs de potjes in het holletje waren gestopt. Hij was dus een oplichter: schande o schande!
Er was enige ruchtbaarheid, vooral onder archaeologen, maar ook onder het publiek; of er onaangename juridische gevolgen zijn geweest weet ik niet. Maar hij is in elk geval uitgeweken naar Engeland, waar hij een eendenfarm opzette.

 

De schrijver van dit verslag, Jaap M. Hemelrijk, was 20 jaar hoogleraar-directeur van het Allard Pierson Museum in Amsterdam.

U kunt dit boekje op A5 formaat van 52 pagina's en 27 afbeeldingen bestellen voor € 9.00 plus verzendkosten via het bestelmenu.